A.TR VE EUR.1 DOLAŞIM BELGELERİN İBRAZ SÜRESİNDE KRİTİK KARAR: SÜRE DURDURMA UYGULAMASI

Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü’nün 15.04.2026 tarihli ve E-16934678-155.99-00121161388 sayılı yazısı ile, A.TR ve EUR.1 dolaşım belgelerinin ibraz sürelerine ilişkin önemli bir uygulama çerçevesi netleşti.

Söz konusu yazı ile, tercihli rejim kapsamında kullanılan menşe ve dolaşım belgelerinin süresinde ibraz edilememesi durumunda, belirli şartlar dahilinde sonradan ibraz edilerek tercihli tarife uygulanmasına imkân tanınabileceği açıklandı.

Düzenlemenin, Türkiye–AB Ortaklık Konseyi’nin 1/95 sayılı Kararı ve AB gümrük mevzuatındaki “rehber ilkeler” doğrultusunda hazırlandığı belirtilirken, daha önceki 2002 ve 2020 tarihli yazılarda yer almayan uygulama detaylarının bu yazı ile açık şekilde ortaya konulduğu görülüyor.

Uygulamadan yararlanılabilmesi için ise beş temel şartın birlikte sağlanması gerekiyor. Buna göre;
eşyanın daha önce serbest dolaşıma girmemiş ve gümrük gözetiminden çıkmamış olması,
eşyanın antrepo, serbest bölge, geçici depolama, dahilde işleme veya geçici ithalat rejimlerinden birine tabi tutulmuş olması,
eşyanın gümrüğe sunulduğu tarihte belgenin geçerliliğini koruması ve ithalatçı kayıtlarında mevcut olması,
belge ile beyan edilen eşya arasında tam uyum bulunması,
ve uygulamanın en fazla 2 yıl ile sınırlandırılması

gerekiyor.

Bu kapsamda, süre durdurma uygulamasının kötüye kullanılmasını önlemek amacıyla, belgelerin düzenlenme tarihinden itibaren en geç 2 yıl içinde serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile ibraz edilmesi zorunlu tutuldu.

Düzenlemede dikkat çeken bir diğer önemli husus ise Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında getirilen istisnai uygulama oldu. Buna göre, üretim süresi uzun olan projelerde belge/izin sürelerinin 2 yılı aşabilmesi nedeniyle, serbest dolaşıma giriş aşamasında 2 yıllık süre yerine ilgili ülkedeki belge saklama süresinin esas alınabileceği ifade edildi.

Uzmanlar, söz konusu düzenlemenin özellikle küresel tedarik zincirinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle geciken işlemler açısından önemli bir esneklik sağladığını, ancak uygulamanın teknik şartlara bağlı olması nedeniyle süreçlerin dikkatle yönetilmesi gerektiğini vurguluyor.

Ayrıca, 2 yıllık sürenin özellikle antrepoda uzun süre bekleyen eşyalarda tercihli rejim hakkının kaybedilmesine yol açabileceği ve bu durumun ilerleyen dönemde yargı süreçlerine konu olabileceği değerlendiriliyor.